Сўнгги янгиликлар

Мақолалар

ТОТУВЛИК ЎЗАРО ҲУРМАТДАН БОШЛАНАДИ

Халқимизнинг тинч ва осуда ҳаёт кечиришининг муҳим омилларидан бири, бу ўзаро ҳурмат каби улуғ фазилатларни ўзида мужассам қилишидир. Динимизда катталарга ҳурмат-кичикларга иззатли бўлиш ҳам муҳим амаллардан эканлиги таъкидланади.
Жамиятимиздаги ўзаро ҳурмат, меҳр-оқибат ва бағрикенглик каби олийжаноб фазилатлар, миллий ва умумбашарий қадриятларга уйғун бўлиб аҳил ва иноқ бўлиб яшашни таъминлайди. Юртимизда истиқомат қилаётган барча миллат ва элат вакиллари, жаҳон ҳамжамияти томонидан кенг эътироф этилмоқда. Мамлакатимизда бир юз ўттиздан ортиқ миллат ва элат вакиллари ягона оила фарзандларидек аҳил яшайди. Ана шундай кўп сонли миллат ва элат вакилларининг биргаликда, ҳамкор ва ҳамжиҳат бўлиб умр кечириши ўзаро ҳурмат натижасидир. Шунингдек бош қомусимизда, мамлакатимизда яшаётган барча миллат вакиллари миллати, тили, эътиқоди, ижтимоий холатидан қатъий назар Ўзбекистон ҳалқини ташкил қилиши ва уларнинг ҳуқуқ ва манфаатлари, шунингдек эътиқод эркинлиги мустаҳкамланган. Жумладан, Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 18-моддасига кўра, “Ўзбекистон Республикасида барча фуқаролар бир хил ҳуқуқ ва эркинликларга эга бўлиб, жинси, ирқи, миллати, тили, дини, ижтимоий келиб чиқиши, эътиқоди, шахсий ва ижтимоий мавқеидан қатъий назар, қонун олдида тенгдирлар”. Асосий қонунимизда ушбу ҳуқуқнинг акс эттирилиши мамлакатимизда инсонларнинг виждон ва эътиқод эркинлиги таъминланишининг ҳамда ўзаро ҳурматнинг асоси бўлиб хизмат қилмоқда.

Батафсил...

МУБОРАК САФАР ОЗУҚАСИ

Муборак сафар деганда, мўмин-мусулмон инсоннинг хаёлига аввало ҳаж ибодати келади. Чунки мана шу муборак сафар давомида аввало Аллоҳнинг уйини, Аллоҳнинг севикли пайғамбари Муҳаммад (сав)нинг қабрларини ва бошқа муборак жойларни зиёрат қилади. Энди мана шу муборак сафарнинг шартлари ва одоблари бор. Қуръони каримда ҳажнинг фарзлиги ҳақидаги оятда шундай дейилган: яъни:
“…Йўлга қодир бўлган одамлар зиммасида Аллоҳ учун Байтни ҳаж қилиш (фарзи) бордир…”. Ушбу ояти карима ила хаж ибодати фарз бўлган. Маънонинг ўзидан билиниб турибдики, хаж ибодати хаммага хам фарз бўлавермайди. Балки «Одамлардан йўлини топганларига» фарз бўлади. Улар кимлар? Улар-соғлиғи яхши, ҳажга бориб-келишга оиласидан оширган маблағи бор, йўлида хавф-хатар йўқ, аёл киши бўлса, махрами бор шахслардир. Ушбу шартларни ўзида мужассам этган ҳар бир мусулмонга умрида бир марта ҳаж қилиш фарздир. Улар имкони бўла туриб, ҳаж қилмасалар, катта гуноҳ қилган бўладилар. Шунинг учун ҳам, оятнинг охирида: «Кимки куфр келтирса, Аллоҳ оламлардан бехожатдир», дейиляпти. Яъни, кимки имкони бўлиб туриб, ҳаж қилмаса, Аллоҳга бунинг зарари йўқ. Чунки, У-бутун оламларга, жами борлиқда ва умуман, ҳеч кимга хожати йўқ Зот. Бинобарин, ҳаж қилмаганнинг тоатига ҳам бехожатдир. Ҳадиси шарифлардан бирида: «Ким ҳажга қодир бўлсаю, ҳаж қилмаса, ҳоҳласа яҳудий бўлиб ўлсин, ҳоҳласа насроний бўлиб ўлсин», дейилган. Ҳаж ибодати Ислом арконларининг бешинчиси, яъни энг сўнгиси бўлиши ҳам бежиз эмас, албатта. Зеро, ҳаж амалларини бажаришни истаган киши аввалги арконларни ҳам адо этиб келаётган, ўзининг гўзал хулқу одоби билан атрофдагиларга намуна бўладиган, қолаверса, саноқли ҳаж кунларини охирати учун захира бўладиган амаллар билан ўтказишга ошиқадиган инсон бўлиши лозим. Яна Аллоҳ таоло Қуръони каримда шундай марҳамат қилади: Бақара 197

Батафсил...

ВАТАН ҲИМОЯСИ УЛУҒ ШАРАФ

Ислом дини инсонпарварлик ва тинчликпарварлик динидир. У барча инсоний туйғу ва қадриятларни улуғлайди ва кишиларни шунга ўргатади. Мана шундай туйғулардан бири меҳр-оқибат, соғинч, муҳаббатдир. Улар аввало ота-она, ака-ука, ёр-дўстлар билан боғлиқ. Бошқача қилиб айтганда, уларнинг барчаси инсон туғилиб ўсган уйи, маҳалласи, қишлоғи-Ватани деган тушунчада мужассамдир.
Ватан атамаси аслида арабча сўз бўлиб, она-юрт маъносини англатади. Ватан тушунчаси кенг маънода ва тор маънода қўлланилади. Бир ҳалқ вакиллари жамул-жам яшаб турган, уларнинг аждодлари азал-азалдан истиқомат қилган ҳудуд назарда тутилса, бу кенг маънодаги тушунчадир. Киши туғилиб ўсган уй, маҳалла, қишлоқ назарда тутилса бу тор маънодаги тушунчадир.
Ватан-муқаддас даргоҳ. Уни ҳимоя қилиш, душманлардан асраш, равнақи, фаровонлиги ва тинчлиги йўлида хизмат қилиш ҳар бир мусулмон учун ҳам фарз, ҳам қарздир. Пайғамбаримиз Расулуллоҳ (с.а.в): «Молини, жонини, динини ва аҳлини ҳимоя қилиш йўлида ҳалок бўлган киши шахид мақомидадир», -деганлар. Хадисда санаб ўтилган мол, жон, дин ва оила киши ҳаётининг мазмуни, унинг Ватанини ифода этади.

Батафсил...

БИР БОЛАГА ЕТТИ МАҲАЛЛА ОТА-ОНА

Инсониятга Аллоҳнинг марҳамати, улуғ неъмати бўлиб келган Ислом дини бағрикенглик сифати билан машҳурдир. Бу ҳақда Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи васаллам: “Мен ҳаққа мойил, бағрикенг бўлган дин билан юборилдим”, деганлар.
Ислом динининг бағрикенглиги Қуръони каримда ҳам ўз ифодасини топган бўлиб, унда Аллоҳ таоло бошқа дин вакиллари билан ҳусни муомалада бўлишга буюриб: “Дин тўғрисида сизлар билан урушмаган ва сизларни ўз юртингиздан (ҳайдаб) чиқармаган кимсаларга нисбатан яхшилик қилишингиз ва уларга адолатли бўлишингиздан Аллоҳ сизларни қайтармас. Албатта, Аллоҳ адолатли кишиларни севади”, – деган (Мумтаҳана сураси, 8-оят). Демак, кўнглида адовати бўлмаган ҳамда жамиятда зарари тегмайдиган кишилар билан яхши муомалада бўлиб, улар билан дунёвий ишларда ҳамкорлик қилиш, шунинг билан бирга тинчлик ишига раҳна соладиган, Ислом дини равнақига зиён етказиш ғаразида бўлган кишиларга нисбатан муросасозлик қилиб ўтирмаслик динимиз талабидир. Аллоҳ таоло Қуръони каримда: “Эзгулик ва тақво (йўли)да ҳамкорлик қилингиз, гуноҳ ва адоват (йўли)да ҳамкорлик қилмангиз! Аллоҳдан қўрқингиз! Албатта, Аллоҳ азоби қаттиқ зотдир”, – деб марҳамат қилган (Моида сураси, 2-оят).

Батафсил...

ТЎҒРИ ЙЎЛДАН АДАШГАНЛАР ҚИСМАТИ

Ўқийман, ишлайман, элга, одамларга наф келтираман деган киши учун юртимизда барча шароит муҳайё қилинган.
Зеро, ингичка игна ҳам, йўғон мих ҳам кўзга кирса, кўр қилиши мумкин бўлгани каби, Ватан манфаатининг бир заррасига хиёнат қилиш ҳам оғир гуноҳдир. Ватанга хиёнат. Бу сўзни эшитишнинг ўзиёқ инсон юрагига оғриқ солади. Вужуд-вужудингни титратиб юборади. Ахир киши ўзига, оқ сут берган онасига, қўлига нон тутган отасига, уни азизлаган элига, халқига, ота-боболари амал қилган дин-эътиқодга хиёнат қилиши мумкинми?

Батафсил...

ОММАВИЙ МАДАНИЯТ – ИНСОН МАЪНАВИЯТИГА ТАҲДИД

Бугунги кунда дунёнинг сиёсий манзарасига назар солсак, муайян мамлакатларни забт этишни, халқни бўйсундиришни ўз олдига мақсад қилиб олган сиёсий кучлар қурол-яроғ, ҳарбий техника, аскарлар кучидан эмас, оммавий ахборот кучидан фойдаланаётганини тезда англаб олиш қийин эмас. Куч билан мақсадга эришиш, босқинчилик инсоният томонидан қораланади, дунё аҳлининг норозилигига учрайди. Ахборот орқали инсоннинг миясига таъсир қилиб, ишонтириш воситасида ҳаракат қилаётганларни айблаш қийин. Чунки улар тарғиб қилаётган ғоялар ортида қандай манфаат ётганини англаб олиш осон кечмайди. Ваҳоланки, сўз, фикр, ахборот орқали инсон тафаккурини забт этиш ҳам халқ, мамлакат ҳудудини босиб олишнинг маданийлашган кўриниши ҳисобланади. Бироқ бунда истилочининг кимлигини билиб бўлмайди.

Батафсил...

ТАШҚАРИДАГИ ДУШМАНДАН-ИЧКАРИДАГИ ЛОҚАЙД ИНСОН ХАВФЛИ

Муқаддас динимиз Исломда лоқайдликдан қайтарилган.
Бу ҳақида пайғамбаримиз алайҳи салом ҳадисларида шундай келтирилади:
Имом Термизий Хузайфа розияллоху анхудан ривоят қилган хадисда Набий алайхиссалом:
«Лоқайд бўлманглар; одамлар яхшилик қилса, биз хам яхшилик қиламиз, ёмонлик қилсалар, ёмонлик қиламиз, деманглар. Улар яхшилик қилсалар, яхшилик қилинглар. Ёмонлик қилсалар, зулм қилманглар», дедилар».
Динимизда лоқайдлик ва бепарволикдан нафақат қайтарилган балки паноҳ сўрашга тарғиб қилинган. Лоқайдликнинг бир номи дангасалик десак тўғри бўлади.
Амр ибн Шуъайбдан, у отасидан, у бобосидан ривоят қилади:
«Набий соллаллоху алайхи васалламнинг «Аллохим! Сендан дангасаликдан, қарздорликдан панох сўрайман. Сендан масийхи дажжолнинг фитнасидан панох сўрайман. Сендан дўззахнинг азобидан панох сўрайман» деб дуо қилаётганларини эшитдим».
Яна бошқа бир ҳадиси шарифда:
Умар розияллоху анхудан ривоят килинади:

Батафсил...

ЁШЛАРИМИЗНИНГ МАЪНАВИЙ ОЛАМИДА БЎШЛИҚ БЎЛМАСИН

Ҳозирги кунда ёшларимиз онгига ҳар хил ёт ғоялар сингиб, уларнинг ақлий фаолиятига ўз таъсирини ўтказмай қолмаяпти. Ёшларнинг ўз маданияти, урф-одатлари, қадриятларидан воз кечиши ва маънавиятининг сустлашиб бориши глобаллашув жараёнининг бевосита таъсири ҳисобланади.

Батафсил...

ИЧКИЛИК ИЛЛАТИ ИНСОННИ НОБУД ҚИЛАДИ

Ичкиликнинг шахсга, оилага, жамиятга ва бутун инсониятга келтирадиган зарарлари ва нобуд қиладиган иллатлари ҳақидаги маълумотлар жуда ҳам кўп, маълум ва машҳурдир. Бу ҳақиқатларни бутун дунё халқлари ҳам яхши билади.
Агар эътибор берадиган бўлсак, қаерда ичкилик бўлса шу жойда кўнгилсизлик келиб чиқади. Ичкилик туфайли оилалар бузилгани қанча, ака- укалар, ота-болалар, дўст-оғайни, қўни-қўшнилар бир-бирига душман бўлгани қанча. Ишхона, маҳалла-кўй, тўй-маросим, дам олиш жойлари ва жамоатчилик тўпланадиган ерлардаги адоват ва ёмон кўринишларнинг ҳисобига етиб бўлмайди.
Аллоҳ таола ичкилик тўғрисида Қуръони каримда шундай марҳамат қилади.

«Эй, иймон келтирганлар! Албатта, хамр, қимор, бутлар ва (фол очадиган) чўплар ифлосдир. Шайтоннинг ишидир. Бас, ундан четда булинг. Шоядки, нажот топсангиз. Албатта, шайтон хамр ва қимор туфайли ораларингизга адоват ва ёмон кўришликни солишни ҳамда сизларни Аллоҳнинг зикридан ва намоздан тўсишни хоҳлайди. Энди тўхтарсизлар?!» дейилган.(«Моида» сураси, 90 оят).
Ушбу оятда Аллоҳ ичкилик билан қиморни ифлос нарса, шайтоннинг ишларидан дейди. Ифлос нарса; бу—ёмонларнинг ёмони, ниҳоятда ярамас нарса, дегани. Чунки, бу икки нарсадан жуда кўплаб ёмонликлар ва фасодлар келиб чиқади. Энди, аксини олсак, икковига яқин бўлишлик икки дунёда номуссизликка ва муваффақиятсизликка сабаб бўлади.

Батафсил...

ТУБАНЛИК ГИРДОБИ

Бир неча аср муқаддам инсонлар орасида вабонинг юзага келиши ҳаммани ташвишга солган эди. Кейинчалик яна бир вабо пайдо бўлдики, у инсон соғлиғини жуда тез еб битиради. Гиёҳвандлик вабоси жамики одамзодни ўй-ташвишга солиб қўйди, унга яқин борганлар катта муаммоларга кўмилди.

Аслида инсоният учун бебаҳо бойлик саломатликдир. Уни асраш ҳар бир кишининг зиммасида. Ислом дини таълимоти нафақат инсон ҳаётининг руҳий, маънавий камолотига эътибор беради, балки унинг жисми учун ҳам қайғуради. Гиёҳвандлик қанчадан-қанча одамлар ёстиғини қуритган, оилаларни барбод этган, болаларни ногирон, етим қилган. Сурункали гиёҳвандликка берилган кишиларнинг умри қисқариб, аксарияти ҳатто 30 ёшгача ҳам яшамаслиги исботини топган. Гиёҳвандликка берилган инсонларнинг иммун тизими ишдан чиқади ва бу ОИТС, вирусли гепатит каби ўта хавфли ва юқумли касалликларга сабаб бўлади.

Батафсил...

“ИСЛАМОФОБИЯ” ҲАММА УЧУН ТАҲДИД

Маълумки, ҳозирги замон ўзининг дунёдаги турли хил сиёсий, ғоявий қарама-қарши кучлар тўқнашуви жиддий тус олган даврлиги билан характерланади. Бу борада олиб борилган илмий таҳлиллар шуни кўрсатмоқдаки, ҳозирги даврда ўз мустақиллигига эришган янги, ёш давлатлар ҳам узоқ йиллар давомида ўз турмуш тарзини белгилаб олган кучли давлатлар ҳам ана шундай ёвуз кучларнинг, мафкураларининг кутилмаган хуружларига дуч келмоқда.

Дунё сиёсий манзарасида авж олиб бораётган глобал муаммолар ичида динлараро, миллатлараро, маданий-тамаддунлараро низолар ва тўқнашувларни, информацион-кибер терроризм, ноқонуний қурол ва наркотиклар савдоси, одам савдоси каби турли хилдаги таҳдид ва хавфларни санаб ўтиш мумкин.

Жумладан, диний ақидапарастлик халқаро терроризмнинг кенгайишига, ғарб давлатларида «исламофобия»1 жараёнининг кескин тус олиб, оммавий сиёсий даражада авж олишига олиб келмоқда. Мусулмонларнинг муқаддас дини бўлмиш ислом динини халқаро терроризм билан боғлашга уринишлар, ғарб матбуотида турли ҳажвий расмлар чоп этиш орқали пайғамбаримиз Муҳаммад алайҳиссаломнинг шаънини таҳқирлашга қаратилган ҳатти-ҳаракатлар, миллионлаб одамларнинг миллий ғурури ва нафсониятига тегадиган бирёқлама, асоссиз баҳо ва хулосалар калтабинларча баён қилинмоқда.

Батафсил...

ЗАЛОЛАТ ДАЪВАТЧИЛАРИ

Дин, эътиқод масаласи инсоният ҳаётида доимий муҳим аҳамият касб этади. Аммо ундаги муаммо шундан иборатки, дин тарғиботи ижобий ёки салбий мақсадларга қаратилиб, маълум бир диннинг ёйилиши, инсонларнинг онгига сингдирилишида миссионерлар алоҳида ўрин тутиши мумкин.

Ҳозирда миссионерлик «табшир» (башорат бериш), «тансир» (насронийлаштириш) каби номлар билан ҳам аталиб, улар асл фаолиятларини ниқоблаш учун турфа чиройли номлардан фойдаланмоқда ва сафларига қўшилганларга «сиз бошқалардан ажралиб турадиган кишисиз» деб, уларга «худонинг болалари», «муқаддас руҳ билан сўзлашувчилар» каби ҳар хил илоҳий сифатларни бермоқда ва шу тариқа ўз сафларида тутиб турмоқда.

Миссионерлик билан бевосита боғлиқ “прозелитизм” тушунчаси эса, юнонча — ргоsеlitos — янги мазҳабни қабул қилган киши, яъни бошқа мазҳабдагиларни, аввало, мусулмонларни христианликка мажбуран киритиш, яъни ўзига хос «салб юриши». Прозелитизмнинг асосий мақсади дунёга христианликни (масиҳийликни) миссионерлик йўли (лотинча missio-топшириқ) билан ёйиш, кишиларни унга ўтказиш бўлиб, бунда мазкур дин бутун инсоният учун бирдан-бир халоскор дин сифатида тарғиб ва ташвиқ қилинади ва бунинг учун энг замонавий информацион технологик восита, усуллар ишга солинади. Бунда кишилар руҳияти, онгига психологик, нейролингвистик таъсир кўрсатишга алоҳида эътибор берилади.

Батафсил...
Top
Разработано с JooMix.