Сўнгги янгиликлар

Мақолалар

ТЕРРОРИЗМ ХАВФЛИ ИЛЛАТ

ХХI асрнинг энг долзарб ва ўз ечимини излаётган муаммоларидан бири бу – терроризм ҳаракатидир. Ушбу муаммо бутун дунё халқини қўрқинч ва дахшатга солаётган муаммодир. Бу долзарб муаммони ҳал этиш, терроризм сингари мураккаб ва серқирра ҳодисанинг моҳиятини, юзага келиш сабабларини, уларнинг ривожланишига ва равнақ топишига ҳисса қўшаётган омилларни ва бошқа шу каби кўплаб нарсаларни атрофлича ўрганишлари ва тушуниб олишлари лозим бўлади. Айнан шунинг учун ҳам терроризмнинг моҳиятини билиш учун даставвал унинг тарихи билан қизиқиш ва уни мукаммал тарзда ўрганиб чиқиш лозим ҳисобланади. Бир қатор тарихчи ва сиёсатчи олимларнинг фикрларига қараганда, террорчилик ҳаракати юзага келганига ҳали икки юз йил ҳам бўлмаган экан. Масалан, В. Жариновнинг фикрига қараганда террозим пайдо бўлганига бир ярим аср бўлган экан. Яна бир қатор олимлар эса ўз хулосаларида терроризм пайдо бўлишини узоқ асрларга боғлашади. Бу фикр тарафдорлари ҳар бир қотиллик ва зўравонлик ишларини терроризмнинг илк куртак отаётган новдаси бўлган деб ҳисоблашади ва шу тариқа унинг пайдо бўлишини антик даврларгача олиб боришади.
Терроризм муайяан гуруҳнинг рухсат этилмаган ҳолатда онгли равишда куч ишлатишидир. Бунда террорчилар аниқ мақсадни кўзлайди ва ўзини тўла ҳақ деб билади. Бундан шу нарса аниқ бўладики, террорчилардаги мавжуд куч мақсадни амалга оширишда ижтимоий – сиёсий муҳит билан бевосита алоқадорликда бўлади. Шунинг учун бирон – бир сабабга асосланган ёвуз мақсад терроризмга олиб боради. Терроризм кўп ҳолатларда кенг миқёсдаги ҳарбий кучлар билан алоқадор бўлади ва бундай мисоллар тарихда бир неча бор кузатилган.

Батафсил...

ЭКСТРЕМИЗМ-ТАРАҚҚИЁТ ДУШМАНИ

Инсоният маънавий маданияти яхлит бир бутундекдир. Дин кўп қиррали ва мураккаб тушунчадир. “Дин” сўзи арабча бўлиб, илоҳий қадриятга ишонч, ишонмоқ маъноларини билдирса, “Ислом” сўзи Оллоҳга итоат этмоқдир. Дунё яралибдики, унда яшаган дастлабки инсоният давриданоқ диний тасаввурлар ва динлар пайдо бўлгандир. Дунёда дини, эътиқоди бўлмаган халқ йўқдир.
Диннинг жамиятда фалсафавий назарий жиҳатдан бажарадиган вазифаси ниҳоятда муҳим. У инсонларни яшашдан мақсад нима эканлигини, қандай яшаш лозимлигини, инсон ҳаётининг мазмуни нима эканлиги, инсоф, адолат, тинчлик, дорул фанода нималардан иборат этиш, нималарга итоат этмаслик, у дунё, яъни, боқий дунёга қандай тайёргарлик кўриш эканлигини, ибодатини тўғри йўлга қўйиш, ҳалоллик ва поклик билан яшаб меҳнат қилишлари, инсонлар бир-бирларига яхши муносабатда бўлиб, меҳр-оқибатли, муравватли бўлиб, дўст ёру-биродар бўлиб яшашлари, илм маърифатни туғилгандан то умрининг охиригача ўрганишлари динда тарғиб қилинади. Нима савобу нима гуноҳлиги тасдиқланган. Дунё динлари иккига бўлинади:

Батафсил...

ЎЗ ЖОНИГА ҚАСД ҚИЛИШ ВА УНИНГ ГУНОҲИ

Ҳаёт инсон учун берилган энг қадрли омонатдир. Шунингдек, у Аллоҳ таоло томонидан инсонга топширилган имконият ва масъулиятдир. Инсон бу неъматни асраб-авайлаши, унга ҳиёнат қилмаслиги лозим. Акс ҳолда, энг оғир жиноятга қўл урган, ўз зиммасига катта гуноҳ орттирган бўлади.
Аллоҳ таоло Қуръони Каримда шундай деган: «Биз одамзотни азизу мукаррам қилиб яратдик ҳамда уларни сувда ҳам, қуруқликда ҳам юрадиган қилиб қўйдик. Уларга ҳалол-пок нарсалардан ризқ ато этиб, уларни бошқа ҳамма махлуқотдан афзал этдик» (“Исро” сураи 70-оят).
Бошқа бир оятда эса Аллоҳ таоло Одамни Ер юзида ўзининг ўринбосари қилиб яратганини баён қилган. Бу оятлар инсоннинг қадру қиймати нечоғли баланд эканлигини очиқ кўрсатади. Аллоҳ таоло одамзотга шунчалик мурувват кўрсатган экан, инсон бу неъматнинг қадрига етмоғи, унинг шукрини адо этмоғи, қолаверса, ўша мақом ва даражага мос тарзда ҳаёт кечирмоғи лозим.
Қуръони Каримда инсонни ўзининг яшаш ҳуқуқига тажовуз қилиши ман этилган. Жумладан: “Ўз қўлингиз билан ўзингизни ҳалокатга ташламангиз!”, “Ўзингизни ўзингиз ўлдирмангиз, зероки, Аллоҳ Сизларни ўз раҳм ва шафқати ила яшашингиз учун дунёга келтиргандир”, деб марҳамат қилган.

Батафсил...

НОТЎҒРИ АХБОРОТЛАРДАН ОГОҲ БЎЛАЙЛИК

Ахборот хуружлари авж олган бугунги кунда ёшларимизни интернет ва бошқа оммавий ахборот воситаларидаги аниқ манбаси кўрсатилмаган, асоссиз хабар ва маълумотларга ишониб қолишларидан ҳимоя қилиш катта муаммога айланди. Маълумки, бугунги кунда ислом мусаффолигини асраш, дин ниқоби остидаги кучларнинг хақиқий башарасини очиб ташлаб, кенг оммани, айниқса, диний тушунчаси шаклланиб улгурмаган ғўр ёшларни уларнинг таъсиридан муҳофаза этиш тобора долзарб вазифага айланиб бормоқда.
Кўплаб мамлакатларни ўз домига тортган нотинч сиёсий жараёнларнинг келиб чиқишида оммавий ахборот воситалари ёки интернетда тарқатилаётган хабарларнинг ўрни катта. Ҳозирда турли фитналарга сабаб бўлувчи шов-шувли ёки ёлғон-яшиқ маълумотларни кенг оммага эълон қилиш билан шуғулланувчи ижтимоий тармоқлар зўр бериб ёшлар онгини заҳарлашга уринмоқдалар. Ёшлар ўртасида энг оммабоп ижтимоий тармоқлар лоқайдлик, ҳаёсизлик, тубанлик тарғиботига “хизмат” қилаётгани кўпчиликни жиддий ташвишга солмоқда.
Афсуски, ёшларимиз орасида компютер ва мобил телефонларнинг хусусиятларини яхши ўрганиб олиб бошқаларга жосуслик қиладиганлари ҳам бор. Яъни телефонда улар билан гаплашиш орқали ёки интернет орқали уларнинг компьютерини бошқаришади. Мана шундай йўллар билан ўзгаларнинг шахсий нарсаларини билиб олишни мўлжаллайдилар. Бунинг натижасида бировнинг ҳаққига хиёнат қилиб ўзларини яхши инсон деб ўйлашади. Бошқаларга азият бериб ўзларини мўжизалар ихтирочиси деб ҳисоблашади. Ўзгаларнинг ғоялари билан машҳур бўлишга интиладилар.

Батафсил...

МИССИОНЕРЛИК ВА ПРОЗЕЛИТИЗМ – МАЪНАВИЙ-МАФКУРАВИЙ ТАҲДИД ВОСИТАСИ

XI аср бошларида миссионерлик ва прозелитизм ғояси тинчлик ва барқарорлик, миллатлараро тотувлик ва динлараро бағрикенгликка бевосита таҳдид кўрсатаётган хатарли ғоялардан бирига айланмоқда. Дин, эътиқод масаласи инсоният ҳаётида доимий муҳим аҳамият касб этади. Аммо ундаги муаммо шундан иборатки, дин тарғиботи ижобий ёки салбий мақсадларга қаратилиб, маълум бир диннинг ёйилиши, инсонларнинг онгига сингдирилишида миссионерлар алоҳида ўрин тутиши мумкин.
Шу боис, аввало миссионерликнинг луғавий, илмий-фалсафий моҳиятига, у қандай фаолият эканлигига эътиборни қаратиб, ушбу тушунчанинг асл маъносини тушуниб етиш муҳим аҳамият касб этади. Миссионерлик сўзи лотин тилидаги «missio» феълидан олинган бўлиб, «юбориш», «вазифа топшириш», «миссионер» эса «вазифани бажарувчи», «миссионерлик» эса белгиланган вазифаларни ҳал қилишга қаратилган назарий ва амалий фаолият мажмуи маъноларини билдиради.
миссионерлик «табшир» (башорат бериш), «тансир» (насронийлаштириш) каби номлар билан ҳам аталиб, улар асл фаолиятларини ниқоблаш учун турфа чиройли номлардан фойдаланмоқда ва сафларига қўшилганларга «сиз бошқалардан ажралиб турадиган кишисиз» деб, уларга «худонинг болалари», «муқаддас руҳ билан сўзлашувчилар» каби ҳар хил илоҳий сифатларни бермоқда ва шу тариқа ўз сафларида тутиб турмоқда.

Батафсил...

ТЎҒРИ ТАНЛАНГАН ЭЪТИҚОД – ИНСОНИ ХАЁТИНИНГ ГАРОВИ

Яшаётган асримизда қуролли тўқнашувлар, оммавий келишмовчиликлар бўлмайди, деб башорат қилинган эди. Бироқ инсоният нафс балоси бор экан, манфаатлар тўқнашуви давом этавериши, бу эса ўз навбатида катта-кичик урушларни келтириб чикараверишига янги минг йилликнинг бошидаёқ яна бир бор гувохи бўлди.
Хавф факат шугинами? Йўқ, бунгача хали катор хатарлар бор: Миссионерлик, оломонча маданият, террорчилик, ақидапарастлик, турли радикал-экстремистик хуружлар…
Буларнинг барчасини умумлаштириб «эътиқодга тахдид» деб атаса бўлади. Бу таҳдиднинг нишон марказида халқнинг онги шаклланмаган ёшлари ва ташқи таъсирга берилувчан ёки қорнидан бошқа ғами йўк қатлами бўлиши билан хатарли. Айнан ўшандай кишилар қалбидаги эътиқодий бўшлиқ бизга дўст бўлмаганларнинг ғаразли мақсадларига хизмат килувчи бузуқ ақидалар билан тўлдирилади. Шу орқали халқ орасига фитна солинади.
«Эътиқод», «ақида»-арабча сўз бўлиб «ишонч» деган маънони англатади.
Кишининг ишончини ўзгартирдингизми, хаёт тарзи хам ўзгарди, деяверинг.
Энди у ўзи тўғри деб билган, ишонган ана шу ақиданинг чизиқларидан четланмайди.

Батафсил...

ИСРОФ – НЕЪМАТГА НОШУКУРЛИКДИР

Аллоҳ таоло инсонларни турли миллат ва элат шаклида яратиб, уларни Ер юзини макон тутиб, ундаги неъматлардан фойдаланиб ҳаёт кечиришга буюрди. Яна бандаларига беҳисоб неъматларни ато этиб қўйдики, буларни санаб адоғига етиб бўлмайди. Аллоҳ таолонинг Ўзи бу ҳақда Қуръони каримда бундай марҳамат этади: “Шунингдек, сизларга барча сўраган нарсаларингиздан ато этди. Агар Аллоҳнинг неъмат(лар)ини санасангиз, саноғига ета олмайсиз. Ҳақиқатан, инсон (ўзига) ўта золим ва (Раббига) жуда ношукрдир”.

Батафсил...

ГИЁҲВАНДЛИК БАЛОСИДАН ОГОҲ БЎЛАЙЛИК

Ҳозирги вақтда гиёҳвандлик балоси инсоният ҳаётига жиддий хавф солаётган, унинг азиз ва мукаррамлигига путур етказаётган машъум иллатлардан бўлиб турибди. Бежизга уни “аср вабоси” деб сифатлашмаган.
Тарихий маълумотларга кўра, гиёҳвандлик, афюн истеъмол қилиш милодий ўн учинчи асрда мўғуллар истилоси чоғида улар томонидан дунёнинг кўплаб мамлакатларига тарқатилган. Аллома ибн Ҳожар ал-Маккийнинг “Фатовои Кабир”ида айтилишича, “Гиёҳвандлик моддаларини истеъмол қилишда бир қанча зарарлар мавжуд: у инсон тафаккурини ўтмаслаштиради, тананинг турли касалликларга чидамлилигини йўқотади, хотирани сусайтиради, бош, юрак, сил, истисқо хасталикларини юзага келтиради, ибодатдан тўсади, шарму ҳаёни кетказади, инсоний муносабатлар ва мурувватга зарар етказади”. Бундан ташқари, бу зарарли иллат инсонни ўта ялқов, камғайрат, оилага бепарво, ҳамиятсиз, жинсий заиф қилиб қўяди, кўзни хиралаштиради, тишларни тўкиб юборади.

Батафсил...

ФАРЗАНДЛАРИМИЗНИ АДАШИШЛИКДАН САҚЛАЙЛИК

Мустақиллик йиллирида юртимизда катта ўзгаришлар бўлди, маданятимиз ва маърифатимиз янада тараққий этди ва шунинг баробарида миллий ва диний қадрятларимизга этибор ошди. Буларнинг ҳаммаси яратганнинг бизга берган буюк неъмати, тинчликнинг бардавомлигидандир. Лекин кейинги пайтда тинчлигимиз ва тарақиётимини кўраолмаётган баъзи бир динни ниқоб қилиб, тинчлигимизга рахна солаётган кучлар йўқ эмас.

Батафсил...

ОҚИМЛАР БУ ДИН ЭМАС!

Юртимиз истиқлолга эришгач, барча соҳаларда бўлгани сингари, халқимиз диний ва милллий кадриятларига яна эга бўлди, масжид ва мадрасалар очилди, зиёратгохлар таъмирланди, азалий орзуларимиздан бўлган Муқаддас Хаж зиёратига йуллар очилди, мустақиллик йиллари диний эътиқод эркинлиги қонун йўли билан кафолатланди. Мамлакатимизда 16 та диний конфессияга тегишли 2231 та диний ташкилот, жумладан 2037 та масжид, 9 та мадраса, шунингдек, Тошкент Ислом университети ва Тошкент Ислом институти, “Мир Араб” олий мадрасаси фаолият кўрсатмокда, лекин дераза очилганда мусаффо ҳаво билан чанг – ғуборлар хам кирганидек, гўёки “Исломни ўргатиш” шиори остида юртимизга турли оқим вакиллари хам кириб келиб, аждодларимиз бир неча асрлар давомида амал қилган “ Ахли сунна вал жамоат “ йўналиши, “Ҳанафий” мазхабига тўғри келмайдиган даъватлар билан халқимизни чалғитишга уриндилар, натижада маълум бир вақтдан кейин, халқимиз орасида хам турли фирқа ва оқимларга қўшилиб, адашган инсонлар пайдо бўлди. «Фирқа» сўзи маълум бир тоифага ишлатилади, бошқа динларда бўлгани каби мусулмонлар ичида хам фирқалар бор.
Пайғамбаримиз Муҳаммад Мустафо С.А.В. айтганларидек, ислом динида 73 та фирқага бўлиниш юз беради, уларнинг биттасигина тўғри йўлда, колгани эса залолатда хисобланади. Қуръони карим оятлари ва хадислар фирқаларга бўлинмасликка буюради. Исломда дастлаб пайдо бўлган фирқа – “хорижийлардир”.

Батафсил...

АЁЛ – ОИЛА ТАЯНЧИ

Ислом динининг барча илоҳий таълимоти ва йўл йўриқлари ер юзида инсонлар ўртасида ўзаро дўстлик ва биродарлик, бир-бирларига меҳр-шафқат кўрсатиш, хусусан жамиятнинг ажралмас бир томони, яъни оила таянчи, меҳрибон волида ва садоқатли хотин, севикли қиз, азиз опа-сингил, қайнона ва келин бўлган аёл зотига улуғ назар билан қарашга буюради.

Батафсил...

МИССИОНЕРЛАР ТУЗОҒИДАН САҚЛАНИНГ

Мамлакатимиз мустақиллигининг дастлабки кунлариданоқ, бизнинг маънавий барқарорлигимизга раҳна солувчи турли хил кучлар пайдо бўлди. Улар ота-боболаримиз минг йиллар давомида эътиқод қилиб келаётган ислом дини қадриятларини камситишга, эътиқоди ҳали мустаҳкам бўлмаган ёшларимизни, шароит тақозаси билан муҳтожликка дуч келган айрим фуқароларимизни (уларга беғараз ёрдам бериш баҳонасида) бегона диний секталарга чорлашга интилувчи кимсалар пайдо бўлди. Бундай кимсалар айрим сиёсий кучларнинг манфаатларига хизмат қилувчи миссионерлик ташкилотлари вакилларидир.

Батафсил...
Top
Разработано с JooMix.