Сўнгги янгиликлар

Мақолалар

МАЪРИФАТ- ЖАҲОЛАТДАН УСТУНДИР

Ҳозирги давр глобал сиёсий жараёнлар, турли манфаатдор кучларнинг ўз мақсадлари йўлида олиб бораётган геосиёсий ўйинлари билан жахон афкор оммасини ташвишга солмоқда. Маълумки хар қандай геосиёсий ўйин, гарчи у бошламада тинч, шунчаки ташвиқот орқали илгари сурилган бўлсада охир оқибатда низога- қонли урушларга, мудхиш фожиага айланади. Айнан шундай манфаатпараст кучларнинг халқаро сиёсатда дин омилидан фойдаланишига интилишаётгани, хатто бунга бош урғу сифатида қарашаётгани ўта хатарли холатдир.

Батафсил...

ПАЙҒАМБАРГА МУҲАББАТ

Пайғамбаримиз Муҳаммад (соллаллоҳу алайҳи ва саллам)га муҳаббатли бўлиш мукаммал мўминлик белгиси саналади. Бу ҳақда ҳадиси шарифда бундай дейилган: «Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: “Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам): “Мен сизларга отасидан ҳам, боласидан ҳам ва барча инсонлардан ҳам суюклироқ бўлмагунимча, сизлардан бирортангиз ҳақиқий мўмин бўла олмайсизлар”, дедилар» (Муттафақун алайҳ).

Ушбу ҳадисда комил мўмин бўлиш учун Муҳаммад (соллаллоҳу алайҳи ва саллам)га муҳаббатли бўлиш лозимлиги баён қилиняпти. Пайғамбаримиз (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) мўминлар учун барча муҳаббат қилинадиган кишиларидан кўра севишликка ҳақли бўлган зотдир. Бу ҳақда Аллоҳ таоло Қуръони каримда бундай марҳамат қилади: “Набий мўминлар учун ўзларидан кўра ҳақлидир”, (Аҳзоб, 6).

Батафсил...

ОДОБ ОЛТИНДАН ҚИММАТ

Инсон одоби билан гўзалдир. Одоб сўзининг маъноси ниҳоятда кенг ва бепоёндир. Инсон одоби билан табиатдаги бошқа мавжудотлардан, ҳайвонлардан, махлуқ ва паррандаю даррандалардан фарқ қилиб туради. Киши қанча ёшга кирмасин, то ҳаётдан кўз юмгунча тарбияга, одобга, ахлоққа муҳтождир. Билимли, илмли одам бўлиши мумкин, аммо одамнинг одоб-ахлоқи талаб даражасида бўлмаслиги мумкин.

Одоб-ахлоқ эгаси бўлувчи инсон, энг аввало, ўзининг юриш-туриши, муомала маданияти билан ҳаёт кечиришда, оила барқарорлигида намуна бўлиши кераклигини буюк аллома Абу Райҳон Беруний уқтиради.

Батафсил...

“ТЎЙ” БАХТ КАФОЛАТИ ЭМАС

Сўнгги пайтларда деярли урф бўлиб бораётган ортиқча дабдабабозлик оилалар ўртасида табақаланишга олиб келиб, соғлом оилавий муносабатларга, энг ёмони, фарзандлар тарбиясига салбий таъсир ўтказмоқда.

Ўзбекистонда оилалар фаровонлигини янада ошириш, оилаларда ижтимоий-маънавий муҳит барқарорлигини таъминлаш, шаҳар ва қишлоқ ўртасидаги кескин тафовутни бартараф этиш борасида кенг кўламли, комплекс характердаги мақсадли ва манзилли ишлар олиб борилаётган бир даврда тўй-ҳашамлар, маърака ва маросимларни ўтказиш билан боғлиқ жараёнлар барчани ташвишга солмоқда. Маълумки, тўй-ҳашам, маърака ва маросимлар халқимиз ҳаётининг ажралмас қисми. Кейинги пайтларда мазкур тадбирлар, айниқса, тўй расм-русумларида номақбул, кенг жамоатчиликнинг ҳақли эътирозига сабаб бўлаётган одатлар кўпайиб, никоҳнинг муқаддаслигини англаш, янги қурилаётган оилалар мустаҳкамлигини таъминлаш, қуда-андалар ўртасида ўзаро меҳр-оқибат муҳитини сақлаш ўрнига “кимўзар” дабдабабозликка берилиш, молу дунёга, ҳою-ҳавасга ҳирс қўйиш ҳолатлари авж олмоқда. Айниқса, никоҳ тўйларига турли тадбирларнинг қўшилиб бораётгани, маҳаллалардаги қўни-қўшнилар орасида қаттиқ норозилик юзага келиши билан бирга, оилалар ўртасида табақаланишга, энг ёмони, фарзандлар тарбияси ҳамда соғлом оилавий муносабатларга салбий таъсир ўтказмоқда. Аслида тўй–ота-оналарнинг оила қураётган фарзандларини бахтли, тинч-тотув, аҳил турмуш кечиришига эришиш, авлодлар бардавомлигини таъминлаш йўлидаги саъй-ҳаракатлари ифодаси бўлиши керак.

Батафсил...

ИСЛОМДА ҚОЗИЛИК МАДАНИЯТИ

Қозилик дейилганда бугунги истилоҳимизга ажнабий тилдан кириб қолган «суд» калимаси тушинилади. Ҳазрати Умар розияллоҳу анҳунинг халифалик даврларида улуғ саҳобий Абу Мусо ал-Ашъарий розияллоҳу анҳу вилоятлардан бирида қози бўлганлар ана ўшанда ҳазрати Умар розияллоҳу анҳу Абу Мусо ал-Ашъарий розияллоҳу анҳуга машҳур мактубни ёзганлар. Мазкур мактуб кейинчалик қозилик ишларининг дастурига айланиб қолган десак муболаға қилмаган бўламиз. Оврупа халқлари ҳам уйғониш давридан сўнг, қозилик нима, маҳкама нима, кишиларнинг ҳақ-ҳуқуқлари нима каби масалаларни Андалус мусулмонларидан ўрганганларидан кейин, ҳазрати Умарнинг мактубларини ўз тилларига таржима қилиб ўргандилар. Кейинчалик ўқув юртларида дарс қилиб ўтдилар ҳам.

Батафсил...

ЮКСАК МАСЪУЛИЯТ

Аллоҳга шукрлар бўлсинки, мустақилликка эришдик. Ана шундан кейин барча соҳаларда миллий қадриятлар устуворлиги асосий тамойил сифатида ўз аксини топди. Буни «Бағрикенглик» тушунчасида ҳам кўриш мумкин. «Бағрикенглик бизнинг дунёмиздаги турли бой маданиятларни, ўзини ифодалашнинг ва инсоннинг алоҳидалигини намоён қилишнинг хилма-хил усулларини ҳурмат қилиш, қабул қилиш ва тўғри тушунишни англатади.

Бағрикенглик тушунчаси илмий фаолият ва ижтимоий ҳаётнинг турли соҳалари, жумладан, сиёсат, фалсафа, илоҳиёт, ижтимоий ахлоқ, қиёсий диншунослик каби соҳаларда кенг истифода этиладиган тушунчалардан биридир. Бағрикенглик лотинча «Толерантиа – чидамоқ, сабр қилмоқ» маъносини англатади. Мустақиллик йилларида диний соҳага ҳам алоҳида эътибор қаратилиб, бу борада кенг кўламли ишлар амалга оширила бошланди. Кўплаб масжиду мадрасалар фаолияти йўлга қўйилди. Масжидларда эмин-эркин ибодат қилиш, мадрасаларда диний ва дунёвий билимларни олишга кенг имкониятлар яратилди.

Батафсил...

ДАБДАБАБОЗЛИКЛАРГА ЧЕК ҚЎЯЙЛИК

Президентимиз Шавкат Мирзиёев 4 август куни адабиёт, санъат ва маданият соҳаси вакиллари билан ўтказилган учрашувда тўйлардаги дабдабабозлик ҳақида тўхталгандилар. Давлат раҳбарининг Олмалиқ шаҳрига ташрифида ҳам тўй мавзуси яна кўтарилди. Бугун оммаввий ахборот воситаларида бу мавзу етакчилик қилаётганлиги, пойтахтимиз Тошкентда бу борада аниқ тартиблар ўрнатила бошлаганлиги ҳеч биримизга сир эмас. Бироқ мамлакатимизнинг чекка ҳудудларида, жумладан, чекка туман ва қишлоқларда ўтаётган тўйларимиз ҳам пойтахтдагидан қолишаётгани йўқ!

Батафсил...

МУСТАҲКАМ ОИЛА САОДАТ САРЧАШМАСИДИР

Ҳар бир инсон оила муҳитида камолга етар экан, оиланинг барқарорлиги, мустаҳкамлиги ва фаровонлиги жамият тараққиётининг энг асосий шартларидандир.

Ислом динида оилага катта эътибор берилиб, уни қандай ташкил қилиш, оила аъзоларининг ҳуқуқлари фарзандлар тарбияси унинг аъзолари ўртасида чиқадиган келишмовчиликларни бартараф қилиш, умуман, оилавий ҳаётнинг барча масалаларига жавоб топиш мумкин. Аллоҳ таоло Қуръони каримда марҳамат қиладики: “Унинг аломатларидан (яна бири) – сизлар (нафсни қондириш жиҳатидан) таскин топишингиз учун ўзларингиздан жуфтлар яратгани ва ўртангизда иноқлик ва меҳрибонлик пайдо қилганидир. Албатта, бунда тафаккур қиладиган кишилар учун аломатлар бордир” (“Рум”сураси, 21-оят).

Батафсил...

МАСЖИД- ФАЗИЛАТЛИ УЛУҒ МАСКАН

Масжид мўмин-мусулмонлар учун намозларини жамоат билан адо этиш жойи ҳисобланади. Масжид Аллоҳнинг тоати ва зикри билан машғул бўлинадиган макон бўлгани учун ҳам «Байтуллоҳ» дея васф қилинади. Қуръони каримда масжидларнинг фазли ва аҳамияти ҳақида кўплаб ояти карималар келган. Жумладан, Аллоҳ таоло марҳамат қилади: «Аллоҳнинг масжидларини фақат Аллоҳга ва охират кунига имон келтирган, намозни баркамол ўқиган, закот берган ва фақат Аллоҳдангина қўрққан кишилар обод қилурлар. Айнан ўшалар ҳидоят топувчилардан бўлишлари мумкин». (Тавба сураси, 18-оят);

Батафсил...

БАҒРИКЕНГЛИК ВА ҲАМЖИҲАТЛИК

Бугун юртимизда 130 дан зиёд миллат ва элат вакиллари умргузаронлик қилмоқда. Энг муҳими, халқимизнинг аҳиллиги, ҳамжиҳатлиги, шу муқаддас заминда яшаётган барча миллат вакилларида бағрикенглик маданияти йилдан-йилга мустаҳкамланиб бораётир.

Ифтихор билан айтишимиз мумкинки, жамият ҳаётининг барча жабҳасида олиб борилаётган кенг қамровли ислоҳотлар ўз самарасини бераяпти. Бинобарин, истиқлол йилларида Ватанимизда яшаётган турли миллатлар ўртасида ўзаро ҳурмат, тенгҳуқуқлилик ҳамда ҳамжиҳатликни мустаҳкамлаш, унинг қонуний асосларини яратишга алоҳида эътибор қаратилди. Мазкур тамойиллар Конституциямиз ва қонунларимизда ўз аксини топган бўлиб, унга кўра, Ўзбекистон ҳудудида истиқомат қилувчи барча миллат ҳамда элатларнинг тиллари, урф-одатлари, анъаналари ҳурмат қилиниши, жинси, ирқи, миллати, тили, дини, ижтимоий келиб чиқиши, эътиқоди, шахси ва ижтимоий мавқеидан қатъи назар, бир хил ҳуқуқ ҳамда эркинликларга эгалиги, қонун олдида тенглиги белгилаб қўйилган. Табиийки, диёримизда умргузаронлик қилаётган турли миллат вакиллари орасида Ўзбекистон Қаҳрамонлари, сенаторлар, Олий Мажлис Қонунчилик палатаси ҳамда маҳаллий Кенгашлар депутатлари, йирик корхона ва ташкилотлар раҳбарлари борки, улар мамлакатимиз тараққиётига муносиб ҳисса қўшиб келишаётир. Буларнинг барчаси юртимиздаги демократик тамойилларнинг амалий ифодаси тасдиғидир.

Батафсил...

ҚУТЛУҒ МУРОД ИНОҚ МАДРАСАСИ (Хива обидалари)

Ўтмишдаги воқеаларни тарих саҳифасига муҳрлаган сарой тарихчиси Худойберди ибн Қўшмуҳаммад Хивақий ўзининг «Дили ғаройиб» асарида: “Хевақ кўп маротаба вайрон қилинган ва қайта тикланган Жаноби олийларининг (Оллоқулихон) раҳматли отаси ва жойлари жаннатда бўлсин Абулғозий Муҳаммад Раҳимхон ва унинг укаси Қутлуғ Мурод иноқ томонидан шаҳар обод қилинди, уларнинг саъйи ҳаракатлари билан катта мадраса (Қутлуғ Мурод иноқ мадрасаси 1812 й) ва катта гумбазли мақбара (Паҳлавон Маҳмуд мақбараси 1810-1825) барпо этилди»- деб ёзади.

Батафсил...

ИЛМ ДАРГОҲИНИ ЭЪЗОЗЛАНГ

Илм шундай беқиёс неъматки, уни жисмонан ҳис қилиб, таъмини тотиб кўриб, қўл билан миқдорини аниқлаб бўлмаса-да, унга эришиш оқибатида онгда юзага келадиган роҳат ва қаноатни бу дунёдаги ҳеч бир жисмоний роҳат билан қиёслаб бўлмайди. Инсон ана шундай неъмат билан неъматланган-ки, унинг заррасини ҳам йўқотмасдан ўз вақтида тўғри англай олиши ва қадрига ета олиши, уни ҳам моддий ҳам маънавий юксакликка олиб чиқади. Аксинча, бу неъматни ҳис қила олмаслик, уни қадрига етмасдан, моддий неъматлар қаърига шўнғиб кетиш охир-оқибат инсонни жарликка юзтубан қилади.

Батафсил...
Top
Разработано с JooMix.