Сўнгги янгиликлар

Мақолалар

ДИНИЙ ЭКСТРЕМИСТИК ОҚИМЛАР ЗАЛОЛАТ БОТҚОҒИДИР

Ҳозирги даврдаги жаҳолат уруғини сочаётган сохта экстремистик ғояларга маърифий жиҳатдан курашда ислом динимиз тарихий тараққиётида ҳам шаклан бошқачароқ кўринишда бўлса-да, лекин мазмунан айнан шундай экстремистик ғоялар олдин ҳам бўлганига гувоҳ бўламиз. Динимиз тарихига назар солар эканмиз, яна шунга амин бўламизки, соғлом идрок, соғлом ҳақиқат ва ғоялар сохта ғоялар устидан ҳамиша ғалаба қозониб келган. Ислом динимиз ривожига буюк ҳисса қўшган бобокалонимиз Абу Мансур Мотуридийнинг илмий меросида сохта ғояларга қарши иш олиб борган курашини кўриш мумкин. У кишининг «Китоб ат-тавҳид» асарида сохта таълимотларга эргашишни олдини олишда ишончли далиллардан келтириб, бу йўлдаги барча хатоликлар сабабини аниқ кўрсатиб берганига гувоҳ бўламиз: «Таассуб, бу кўр-кўрона тақлид бўлиб, у жуда кенг тарқалган иллатдир, яъни бунда жуда кўпчилик бирон-бир маънавий ёки диний йўлбошчига, унинг фикрлари мазмун-моҳиятини тушунмаган ҳолда қўшилишга енгиб бўлмас мойиллик билдиради. Мана шу сабаб натижаси ўларок, ҳар бир фирқа ва ҳар бир йўналиш шу пайтга қадар ўз тарафдорларига эга бўлиб келмоқда. Бу мухлислар қачондир қабул қилинган сохта таълимотга садоқатда қатъийлик намойиш этмоқдалар ва яна ўзларини ҳақиқатнинг ягона эгалари ҳисобламоқдалар», – деган фикрлари бугунги диний-экстремистик гуруҳларга айтилгандек сезилади.

Батафсил...

ГЛОБАЛ ТАХДИДЛАРНИНГ ХАВФ СОЛИШИ

Бугун биз яшаётган давр, инсон тамаддунининг энг ривожланган чўққисига кўтарилган даври, илм-фан, техника-технологиялар ривожланган ва юксак имкониятлар эшиги очиқ давр ҳисобланади. Буни бир сўз билан айтганда глобаллашув асри деб аташ мумкин. Бу давр ўзининг ахборот оқимининг тезлиги, интеграциялашув ва ҳамкорлик алоқаларининг кучайиши, замонавий коммуникацияларнинг йўлга қўйилиши каби таъсирлари орқали намоён бўлмоқда.
Шуни ҳам алоҳида айтиш керакки, бу давр кенг имкониятлар даври бўлибгина қолмасдан, балки у ҳозирги шароитда ғоявий, мафкуравий таъсир ўтказишнинг ўткир қуролига ҳам айланиб, инсон ҳаётига ва у яшаётган жамиятга таъсир ўтказиши мумкин.
Давлат ва сиёсат арбоблари, файласуфлар ва жамиятшунос олимлар, шархловчи ва журналистлар, бугун кунни яъни, тез суръатлар билан ўзгариб бораётган, глобаллашувни юксак технологиялар замони деса, кимдир тафаккур асри, яна биров ялпи ахборотлашув даври сифатида изоҳламоқда. Ҳақиқатдан ҳам, бу фикрларнинг барчасида маълум маънода ҳақиқат, тўла маъно бор. Чунки уларнинг ҳар бири, ўзида бугунги шиддаткор ҳаётнинг қайсидир белги аломатини акс эттириши табиийдир. Глобаллашув яна шундай жараёнки, уни чуқур ўрганмаслик, ундан фойдаланиш стратегияси, тактикаси ва технологиясини ишлаб чиқмаслик, мамлакат иқтисоди ва маданияти, маънавиятини тоғдан тушаётган шиддатли дарё оқимига бошқарувсиз қайиқни топшириб қўйиш билан баравар бўлади.

Батафсил...

ВЕРТУАЛ ЎЙИНЛАРНИНГ ЭКСТРЕМИСТИК КЎРИНИШИ

Умумбашарий тараққиёт ва ахборот алмашув тизимларининг тез суръатларда ривожланиши инсониятга катта манфаат келтираётганини барчамизга маълумдир. Хусусан, интернет тармоғи орқали дунёнинг турли нуқталари билан алоқа ўрнатиш, керакли маълумотларни тўплаш, ижтимоий ҳаётнинг турли соҳаларини ривожлантиришда самарали фойдаланиб келинаётганини ҳеч ким инкор эта олмайди.
Афсуски, виртуал тармоққа барча ёшдаги, шу жумладан, ҳали ҳаётий тажрибага эга бўлмаган, онги энди ўсиб бораётган ўсмирларнинг ҳам кира олиши фарзандларимизни миллий қадриятларимизга содиқ инсон сифатида тарбиялаш масалаларида жиддий муаммолар келтириб чиқармоқда. Бошқача айтганда, хонадонимиздан минглаб километр узоқдаги ёвуз ниятли шахслар виртуал тизимлар орқали дунёга келганидан буён кўз қорачиғимиздек авайлаб-асраб келаётган фарзандларимизнинг онгини турли сохта ғоялар билан тўлдириб, ва уларни бошқариши имконияти юзага келганини очиқ тан олишимиз лозим.
Ҳозир вертуал ўйинлар келтириб чиқараётгн иллатлар, ёшларни ҳалокатга гририфтор этаётгани ва нобуд қилаётгани ҳақида сўз юритмоқчимиз. Шунингдек, Ислом динида бундай ишларга берилмаслик ҳақидаги кўрсатмаларига ҳам тўхталмоқчимиз.

Батафсил...

БУЗУҚЛИК ЎЧОҚЛАРИ

Оломонча маданият – енгил-елпи ҳаёт ва тизгинсиз нафс исканжаси, ахлоқсизликни намойиш этувчи фильмлар, мусиқа ва клиплар, интернет орқали тарқалаётган турли шов-шувли маълумотлар кўпчиликнинг осуда ҳаёт тарзига салбий таъсир кўрсатиб, жамиятда беқарор ҳолатларни чиқараётгани сир эмас. Интернет тармоғи орқали борган сари кенг тарғиб этилаётган умуминсоний қадриятларга зид иллатлар ва ахлоқ меъёрларига бутунлай қарши бўлган фильмлар ёшларимиз онгига салбий таъсир кўрсатиб, улардаги инсоний фазилатларнинг емирилишига олиб келмоқда.
Юртимизга оломонча маданият асосан интернет тармоғи орқали кириб келаяпти. Бу ҳол одоб-ахлоқ, миллий ва диний қадриятларга ҳурмат пасайиши каби кўплаб нохушликларни келтириб чиқаряпти. Ёшларнинг ҳаёсизларча кийиниши, таналарига расм чиздириши, қулоқ ва бурунларини тешиб, «зирак” тақиб олишлари, қиз болаларнинг ўғил болаларга ўхшаб кийиниши каби «мода” унсурлари айнан интернет орқали ёйилаётгани аниқ. Интернетдаги ғоявий тузоқлар гўё маданиятга ўхшаши ва ёшларга мойдек ёқиши билан ҳам хатарлидир. Инсоний ахлоққа терс оломонча маданият айрим ёшлар онгига чанг солиб, маънавият кушандасига айланмоқда. Ачинарлиси, мазкур «маданият” таъсирига берилиб қолганини ёки унинг қурбонига айланаётганини кўпинча ёшлар ўзлари сезмайди. Глобал ахборот тизимидаги хабарларни «фильтрсиз” қабул қилиш оқибатида ёшлар онги заҳарланмоқда.

Батафсил...

АҚИДАПАРАСТЛИК СОФ ИСЛОМДАН ЙИРОҚДИР

Маълумки мустакилликдан кейин юртимизда виждон эркинлиги тўлиқ таъминланди. Бу эркинлик фуқароларнинг у ёки бу динга эътиқод қилиш ёки хеч кандай динга эътиқод қилмаслик хуқуқини беради. Мамлакатимиз аҳолисининг 90 фоизидан ошиғи мусулмон бўлиши билан бирга, бошқа динга эътиқод қилувчилар ҳам бор ва уларга мусулмонлар қаторида барча эркинликлар тўлиқ кафолатланган. Бугунги кунда ислом динига нисбатан, бутун дунёда қизиқиш ва интилиш кучайиб, унинг

хайрихох ва тарафдорлари кўпайиб бормоқда. Бунинг асосий сабаби, муқаддас динимизнинг хаққонийлиги ва поклиги, инсонпарварлиги ва бағрикенглиги, одамзотни комиллик ва эзгуликка чорлаши билан боғлиқ.Таассуфки, хозирда ислом динини ниқоб қилиб, манфур ишларини амалга ошираётган мутаассиб кучлар хали онги шаклланиб улгурмаган, тажрибасиз, ғўр ёшларни ўз тузоғига илинтириб, улардан ўзларининг нопок мақсадлари йўлида фойдаланмокда. Бундай ножўя харакатлар аввало муқаддас динимизнинг шаънига доғ бўлишини, охир-оқибатда эса, маънавий ҳаётимизга салбий таъсир кўрсатишини барчамиз чуқур англаб олишимиз ва шундан хулоса чиқаришимиз зарур. Бугунги кунда диний шиорлар остида, сиёсий хокимятга интилаётган диний экстремистик ташкилотлар Марказий Осиё мамлакатлари, хусусан Ўзбекистондаги ижтимоий – сиёсий вазиятни издан чиқаришга харакат қилаётгани ачинарли бир холдир.

Батафсил...

ОММАВИЙ МАДАНИЯТНИНГ ОФАТЛАРИ

Табиийки, «оммавий маданият» деган ниқоб остида ахлоқий бузуқлик ва зўравонлик, индивидуализм, эгоцентризм ғояларини тарқатиш, бошқа халқларнинг неча минг йиллик анъана ва қадриятлари, турмуш тарзининг маънавий негизларига беписандлик, уларни қўпоришга қаратилган хатарли таҳдидлар барчамизни ташвишга солади.
Бугун ёшларимиз ўзига хос “ахборотла тўқнашуви” шароитида яшамоқдалар. “Оммавий маданият” ота-боболаримиз “қора” деган нарсаларни “оқ”, “оқ” деган нарсаларини “қора” деб уқтирмоқда. У қора юзига оқ ниқоб тақиб олиб, қора ниятларини амалга оширмоқда. Оммавий маданиятнинг пайдо бўлиши ва ривожлана бошлаши XIX аср охири ва XX аср бошларига тўғри келади. “Оммавий маданият” анъанавий маданиятнинг маълум йўналиши сифатида эмас, балки маданиятдаги сифат ўзгариши, ҳаёт тақозаси асосида юз берди. Оммавий ахборот ва коммуникация (радио, кино, телевидение, кўп нусхали газеталар, суратли журналлар, интернет) воситаларининг кескин ривожи ва тарқатилиши бунга сабаб бўлди.

Батафсил...

ИСЛОМОФОБИЯДАН КЎЗЛАНГАН ҒАРАЗЛИ МАҚСАДЛАР

Маълумки бугунги ҳаётимизни ривожланган ахборот воситаларисиз тасаввур қилиш қийин. Улар орқали дунёда нималар бўлаётганидан хабардор бўламиз, ахборот алмашамиз ва хокозо..
Лекин бизга келаёт маълумотлар ҳаммаси ҳам холис ва тўғри маълумотлар эмаслигини ҳаммамиз хам билавермаймиз.
Кейинги пайтларда ОАВлар орқали берилаётган маълумотлар орасида энг кўп ва нохолис тарзда тарқалаётгани бу ислом дини ва мусулмонлар ҳақидаги маълумотлардир.
Улардаги аксарият маълумотлар, исламфобияни тарғиб қилувчи, мусулмонларни ёмон кўрсатишган қаратилгандир.
Айниқса ғарб давлатларидаги нашрлар ва телекўрсатувларда бу нарса яққол номоён бўлмоқда. Бунга мисол қилиб айрим ғарб нашрларидаги Пайғамбаримиз алайҳи салом шахсиятига нисбатан хақорат саналгувчи карикатуралар ва ислом динини ва унга эътиқод қилгувчиларни террористик актга алоқодор қилиб кўрсатишларни келтиришимиз мумкин.
Ғарб давлатлари ёки бошқа минтақалардаги исломий харакатлар замирида Ислом дини ва маданятини ўзларининг дини ва тамаддуни ва маданиятларига асосий рақиб деб кўришларидадир. Мутахассисларнинг таъкидлашича, ислом динини ёмонотлиқ қилишга уринаётганлар асосан бу динни сиёсийлаштириб кўрсатиш гўёки мусулмонлар ғарб ўлкаларида кўпайиб бораётганларини рўкач қилиб, мусулмон мигрантларни киргизмаслик керак, улар бизнинг юртлариимзда бузғунчилик қиладилар деган даъво билан омманинг эътиборини ўзига қаратиш ва сайловларда кўп овоз олишга интилгувчи шахслар тарафидан илгари сурилаётганини айтадилар.

Батафсил...

ТЕРРОРИЗМ ХАВФЛИ ИЛЛАТ

ХХI асрнинг энг долзарб ва ўз ечимини излаётган муаммоларидан бири бу – терроризм ҳаракатидир. Ушбу муаммо бутун дунё халқини қўрқинч ва дахшатга солаётган муаммодир. Бу долзарб муаммони ҳал этиш, терроризм сингари мураккаб ва серқирра ҳодисанинг моҳиятини, юзага келиш сабабларини, уларнинг ривожланишига ва равнақ топишига ҳисса қўшаётган омилларни ва бошқа шу каби кўплаб нарсаларни атрофлича ўрганишлари ва тушуниб олишлари лозим бўлади. Айнан шунинг учун ҳам терроризмнинг моҳиятини билиш учун даставвал унинг тарихи билан қизиқиш ва уни мукаммал тарзда ўрганиб чиқиш лозим ҳисобланади. Бир қатор тарихчи ва сиёсатчи олимларнинг фикрларига қараганда, террорчилик ҳаракати юзага келганига ҳали икки юз йил ҳам бўлмаган экан. Масалан, В. Жариновнинг фикрига қараганда террозим пайдо бўлганига бир ярим аср бўлган экан. Яна бир қатор олимлар эса ўз хулосаларида терроризм пайдо бўлишини узоқ асрларга боғлашади. Бу фикр тарафдорлари ҳар бир қотиллик ва зўравонлик ишларини терроризмнинг илк куртак отаётган новдаси бўлган деб ҳисоблашади ва шу тариқа унинг пайдо бўлишини антик даврларгача олиб боришади.
Терроризм муайяан гуруҳнинг рухсат этилмаган ҳолатда онгли равишда куч ишлатишидир. Бунда террорчилар аниқ мақсадни кўзлайди ва ўзини тўла ҳақ деб билади. Бундан шу нарса аниқ бўладики, террорчилардаги мавжуд куч мақсадни амалга оширишда ижтимоий – сиёсий муҳит билан бевосита алоқадорликда бўлади. Шунинг учун бирон – бир сабабга асосланган ёвуз мақсад терроризмга олиб боради. Терроризм кўп ҳолатларда кенг миқёсдаги ҳарбий кучлар билан алоқадор бўлади ва бундай мисоллар тарихда бир неча бор кузатилган.

Батафсил...

ЭКСТРЕМИЗМ-ТАРАҚҚИЁТ ДУШМАНИ

Инсоният маънавий маданияти яхлит бир бутундекдир. Дин кўп қиррали ва мураккаб тушунчадир. “Дин” сўзи арабча бўлиб, илоҳий қадриятга ишонч, ишонмоқ маъноларини билдирса, “Ислом” сўзи Оллоҳга итоат этмоқдир. Дунё яралибдики, унда яшаган дастлабки инсоният давриданоқ диний тасаввурлар ва динлар пайдо бўлгандир. Дунёда дини, эътиқоди бўлмаган халқ йўқдир.
Диннинг жамиятда фалсафавий назарий жиҳатдан бажарадиган вазифаси ниҳоятда муҳим. У инсонларни яшашдан мақсад нима эканлигини, қандай яшаш лозимлигини, инсон ҳаётининг мазмуни нима эканлиги, инсоф, адолат, тинчлик, дорул фанода нималардан иборат этиш, нималарга итоат этмаслик, у дунё, яъни, боқий дунёга қандай тайёргарлик кўриш эканлигини, ибодатини тўғри йўлга қўйиш, ҳалоллик ва поклик билан яшаб меҳнат қилишлари, инсонлар бир-бирларига яхши муносабатда бўлиб, меҳр-оқибатли, муравватли бўлиб, дўст ёру-биродар бўлиб яшашлари, илм маърифатни туғилгандан то умрининг охиригача ўрганишлари динда тарғиб қилинади. Нима савобу нима гуноҳлиги тасдиқланган. Дунё динлари иккига бўлинади:

Батафсил...

ЎЗ ЖОНИГА ҚАСД ҚИЛИШ ВА УНИНГ ГУНОҲИ

Ҳаёт инсон учун берилган энг қадрли омонатдир. Шунингдек, у Аллоҳ таоло томонидан инсонга топширилган имконият ва масъулиятдир. Инсон бу неъматни асраб-авайлаши, унга ҳиёнат қилмаслиги лозим. Акс ҳолда, энг оғир жиноятга қўл урган, ўз зиммасига катта гуноҳ орттирган бўлади.
Аллоҳ таоло Қуръони Каримда шундай деган: «Биз одамзотни азизу мукаррам қилиб яратдик ҳамда уларни сувда ҳам, қуруқликда ҳам юрадиган қилиб қўйдик. Уларга ҳалол-пок нарсалардан ризқ ато этиб, уларни бошқа ҳамма махлуқотдан афзал этдик» (“Исро” сураи 70-оят).
Бошқа бир оятда эса Аллоҳ таоло Одамни Ер юзида ўзининг ўринбосари қилиб яратганини баён қилган. Бу оятлар инсоннинг қадру қиймати нечоғли баланд эканлигини очиқ кўрсатади. Аллоҳ таоло одамзотга шунчалик мурувват кўрсатган экан, инсон бу неъматнинг қадрига етмоғи, унинг шукрини адо этмоғи, қолаверса, ўша мақом ва даражага мос тарзда ҳаёт кечирмоғи лозим.
Қуръони Каримда инсонни ўзининг яшаш ҳуқуқига тажовуз қилиши ман этилган. Жумладан: “Ўз қўлингиз билан ўзингизни ҳалокатга ташламангиз!”, “Ўзингизни ўзингиз ўлдирмангиз, зероки, Аллоҳ Сизларни ўз раҳм ва шафқати ила яшашингиз учун дунёга келтиргандир”, деб марҳамат қилган.

Батафсил...

НОТЎҒРИ АХБОРОТЛАРДАН ОГОҲ БЎЛАЙЛИК

Ахборот хуружлари авж олган бугунги кунда ёшларимизни интернет ва бошқа оммавий ахборот воситаларидаги аниқ манбаси кўрсатилмаган, асоссиз хабар ва маълумотларга ишониб қолишларидан ҳимоя қилиш катта муаммога айланди. Маълумки, бугунги кунда ислом мусаффолигини асраш, дин ниқоби остидаги кучларнинг хақиқий башарасини очиб ташлаб, кенг оммани, айниқса, диний тушунчаси шаклланиб улгурмаган ғўр ёшларни уларнинг таъсиридан муҳофаза этиш тобора долзарб вазифага айланиб бормоқда.
Кўплаб мамлакатларни ўз домига тортган нотинч сиёсий жараёнларнинг келиб чиқишида оммавий ахборот воситалари ёки интернетда тарқатилаётган хабарларнинг ўрни катта. Ҳозирда турли фитналарга сабаб бўлувчи шов-шувли ёки ёлғон-яшиқ маълумотларни кенг оммага эълон қилиш билан шуғулланувчи ижтимоий тармоқлар зўр бериб ёшлар онгини заҳарлашга уринмоқдалар. Ёшлар ўртасида энг оммабоп ижтимоий тармоқлар лоқайдлик, ҳаёсизлик, тубанлик тарғиботига “хизмат” қилаётгани кўпчиликни жиддий ташвишга солмоқда.
Афсуски, ёшларимиз орасида компютер ва мобил телефонларнинг хусусиятларини яхши ўрганиб олиб бошқаларга жосуслик қиладиганлари ҳам бор. Яъни телефонда улар билан гаплашиш орқали ёки интернет орқали уларнинг компьютерини бошқаришади. Мана шундай йўллар билан ўзгаларнинг шахсий нарсаларини билиб олишни мўлжаллайдилар. Бунинг натижасида бировнинг ҳаққига хиёнат қилиб ўзларини яхши инсон деб ўйлашади. Бошқаларга азият бериб ўзларини мўжизалар ихтирочиси деб ҳисоблашади. Ўзгаларнинг ғоялари билан машҳур бўлишга интиладилар.

Батафсил...

МИССИОНЕРЛИК ВА ПРОЗЕЛИТИЗМ – МАЪНАВИЙ-МАФКУРАВИЙ ТАҲДИД ВОСИТАСИ

XI аср бошларида миссионерлик ва прозелитизм ғояси тинчлик ва барқарорлик, миллатлараро тотувлик ва динлараро бағрикенгликка бевосита таҳдид кўрсатаётган хатарли ғоялардан бирига айланмоқда. Дин, эътиқод масаласи инсоният ҳаётида доимий муҳим аҳамият касб этади. Аммо ундаги муаммо шундан иборатки, дин тарғиботи ижобий ёки салбий мақсадларга қаратилиб, маълум бир диннинг ёйилиши, инсонларнинг онгига сингдирилишида миссионерлар алоҳида ўрин тутиши мумкин.
Шу боис, аввало миссионерликнинг луғавий, илмий-фалсафий моҳиятига, у қандай фаолият эканлигига эътиборни қаратиб, ушбу тушунчанинг асл маъносини тушуниб етиш муҳим аҳамият касб этади. Миссионерлик сўзи лотин тилидаги «missio» феълидан олинган бўлиб, «юбориш», «вазифа топшириш», «миссионер» эса «вазифани бажарувчи», «миссионерлик» эса белгиланган вазифаларни ҳал қилишга қаратилган назарий ва амалий фаолият мажмуи маъноларини билдиради.
миссионерлик «табшир» (башорат бериш), «тансир» (насронийлаштириш) каби номлар билан ҳам аталиб, улар асл фаолиятларини ниқоблаш учун турфа чиройли номлардан фойдаланмоқда ва сафларига қўшилганларга «сиз бошқалардан ажралиб турадиган кишисиз» деб, уларга «худонинг болалари», «муқаддас руҳ билан сўзлашувчилар» каби ҳар хил илоҳий сифатларни бермоқда ва шу тариқа ўз сафларида тутиб турмоқда.

Батафсил...
Top
Разработано с JooMix.